• ********
  • ***********

İSLÂM ve BİLİM

İSLÂM ve BİLİM - BİLİM ADAMLARI - GIYASEDDIN CEMSID

GIYASEDDIN CEMSID

On dördüncü ve 15. yy’da yaşamış, ondalık kesirleri ilk defa kullanan büyük Müslüman Türk matematik ve astronomi alimi. İsmi, Cemşid bin Mes’ud bin Mahmud et-Tabib el Kaşi olup, lâkabı Gıyaseddin’dir. On dördüncü asrın sonlarına doğru Maveraünnehir bölgesinde bulunan Kaş şehrinde doğdu. Uluğ Bey Ziyci adlı eserin önsözünde, 1429 senesinin sonbaharında Semerkand’da öldüğü bildirilmektedir.
Gıyaseddin Cemşid, ilk tahsiline Kaş’ta başladı. Babası, zamanın önde gelen din ve fen alimlerindendi. Önce sarf, nahiv ve fıkıh ilmini öğrendi. Fıkıh ilminde söz sahibi oldu. Mantık, belagat, matematik ve astronomi ilimlerini tam manasıyla tahsil etti. İlim aşkına uzun süren seyahatlere çıkar ve azimli çalışırdı. 1416 senesinde Karakoyunlu Sultanı İskender’in hizmetinde bulundu. Uluğ Bey tarafından Semerkand’a davet edildi.
Cemşid, önce Nasirüddin Tusi’nin eserlerini inceledi. Kutbüddin Şirazi’nin eserlerini tetkik ederek, ziyadesiyle istifade etti. Meragâ da yapılan rasathanede çalışarak, astronomi cetvellerini (zicleri) yeniden düzenleyip ortaya koydu. Böylece astronomide yeni ufukların açılmasını sağladı.
Yıldız cetvellerini, yeryüzünden uzaklarını, güneş ve ay tutulmasının hesaplarını, bunların hesaplanmasında kullanılacak olan Tabak-ül-Menatık adlı aletin yapılış ve kullanışını izah etti.
Avrupalı ilim tarihçileri, yıldızların ve gezegenlerin yörüngelerinin daire şeklinde olmayıp, Elips şeklinde olduğunun keşfini Kepler’in başarılarından sayarlar. Halbuki, ondan yüz sene önce Gıyaseddin Cemşid, bu ilmi hakikatı Nüzhet-ül Hedaik adlı eserinde izah etmiş ve ortaya koymuştur. İlmi çalışmalan ve dirayetiyle, fen ilimlerinde araştırına, gözlem ve deney usulünün gelişmesini sağladı. 1406, 1407 ve 1408 seneleri için ay tutulmasınm hesaplamalarını gayet hassas olarak yaptı. Ayın ve Utarid’in yörüngelerinin eliptik düzlemde olduğunu açıkça ispat etti. Böylece, Keplerin bunu kendine mal etme iddiası geçersiz ve asılsız kaldı.



****

ALTUNTOP.ORG
ALTUN SAYAC

ALTUN SAYAC

Aktif Ziyaretçi: 4
Bugün Gelen Ziyaretçi: 2048
Toplam Ziyaretçi: 4606204
IP Adresiniz: 34.229.119.176

Çözünürlüğünüz:

Sitemizi ziyaretiniz

SİTE İÇİ ARAMA MOTORU
--------
*** ***

** MADDE İLE MANANIN; RUH İLE VÜCUDUN;

AKIL İLE ZEKANIN BULUŞTUĞU ADRES : İSLAM ve BİLİM

Özbağlı Abdülhakim ALTUNTOP